,,Kuchcikowo”-Zdrowe odżywianie dzieci w wieku przedszkolnym

By przedszkolak nie był chory,

je marchewki, kalafiory,

pije mleko, biega kłusem,

a wieczorem śpi jak suseł.”

 

Właściwy sposób odżywiania ma decydujący wpływ na zdrowie, sprawność fizyczną i umysłową dzieci. W codziennym jadłospisie dziecka powinno znaleźć się co najmniej 4-5 posiłków, w tym minimum jeden ciepły. W każdym z głównych posiłków, takich jak: śniadanie, obiad i kolacja, należy podać dziecku źródło pełnowartościowego białka, warzywa i owoce oraz produkt obfitujący w węglowodany złożone. Ponadto w menu dziecka w wieku przedszkolnym powinny znaleźć się produkty zbożowe, takie jak: grube kasze, płatki oraz pełnoziarniste pieczywo (to doskonałe źródło błonnika pokarmowego). Nie można zapominać też o mleku i jego przetworach, szczególnie zalecane są produkty naturalne. Ta grupa produktów to bardzo cenne źródło wapnia, który jest budulcem kości i zębów. Ważny jest także rodzaj tłuszczu, do smarowania rekomendowane jest masło, a do przygotowywania potraw zaleca się tłuszcze roślinne, np. olej rzepakowy czy oliwę z oliwek. Żywienie dziecka powinno być urozmaicone, posiłki regularne, a wielkość porcji dostosowana do wieku i potrzeb młodego organizmu.

W dobie szybkiego rozwoju cywilizacji niebezpieczne stało się promowanie diety w reklamach telewizyjnych skierowanych do dzieci. Stanowi ona odwrotność piramidy żywieniowej. Aby tego uniknąć należy jak najszybciej poprawić nasze zwyczaje żywieniowe, są one ważnym czynnikiem w rozwoju, szczególnie  w dzieciństwie, które jest okresem szybkiego rozwoju fizycznego i umysłowego. Nie należy rezygnować z podejmowania działań na rzecz zmiany nawyków żywieniowych dzieci. Dziecko w wieku przedszkolnym warto angażować w racjonalne zakupy zdrowych produktów spożywczych, uczyć układania kolorowego jadłospisu i przygotowywania podstawowych posiłków. Ozdabianie kanapek kolorowymi warzywami to wspaniała zabawa i okazja do zapewnienia przedszkolakowi zdrowego posiłku. Dziecko powinno znać i odróżniać potrawy zdrowe od tych, których należy unikać oraz wiedzieć, dlaczego. Zapewnij dziecku dostęp do zdrowych produktów. Zamiast kalorycznych i mało odżywczych przekąsek, słodyczy, lodów, podsuwaj dziecku owoce i warzywa jako przekąski i stały element posiłków. Dla dziecka w wieku przedszkolnym wybieraj jednak już produkty mleczne ze zmniejszoną zawartością tłuszczu bez dodatku cukru, np. zamiast mlecznego deseru wybierz jogurt naturalny i dodaj do niego świeże owoce. Warto też zachęcać dzieci w tym wieku do kreatywnego nakrywania do stołu i uczyć je dobrych manier. Ważne jest, aby przedszkolaki znały i stosowały zasady właściwego spożywania posiłków, wspólnie z rówieśnikami w przedszkolu, ale też w domu z rodziną – przy stole, a nie przed telewizorem! Wspólny posiłek powinien być spożywany, kiedy tylko jest to możliwe – jest to kolejna wspaniała okazja nie tylko do wpojenia dziecku zasad zdrowego odżywiania, ale też jedzenia bez pośpiechu, w rodzinnej atmosferze, co ma zbawienny wpływ także na dorosłych. Propaguj aktywność fizyczną i uczestnicz w niej. Zabierz dziecko na spacer, przejażdżkę rowerem, basen. Ogranicz siedzący tryb życia przed komputerem i telewizorem do minimum. Nie instaluj tych urządzeń w pokoju dziecka.

Nieprawidłowe żywienie dzieci w wieku przedszkolnym prowadzi do wielu problemów zdrowotnych. Najczęstsze z nich to:
1.    Nadwaga, są to zaburzenia odżywiania wynikające z dysproporcji pomiędzy energią uzyskaną z pożywienia, a energią wydatkowaną przez organizm dziecka, co prowadzi w konsekwencji do przyrostu masy ciała, rozwoju tkanki tłuszczowej.
2.    Niedożywienie-niedobory żywieniowe u dzieci w tym wieku mogą  skutkować zaburzeniami rozwoju fizycznego, a więc nieprawidłowy przyrost masy ciała, utrata masy ciała, zahamowanie wzrostu.
3.    Niedobór wapnia i witaminy D w diecie może skutkować rozwojem krzywicy, w dorosłości osteoporozy.
4.    Niedobór żelaza wpływa na większą podatność zakażenia układu oddechowego, zaburzenia funkcji poznawczych, gorszy rozwój motoryczny dziecka, czasami apatia, ból głowy, niechęć do zabawy.
5.     Próchnica zębów, do której przyczyniają się między innymi podjadanie między posiłkami, spożywanie nadmiernej ilości słodyczy i gazowanych napojów, niedobór wapnia.

Dla prawidłowego funkcjonowania mózgu niezbędna jest odpowiednia ilość wody. Dzieci, które są odwodnione, mogą wyglądać na znudzone, apatyczne i ospałe. Woda wspomaga proces tworzenia substancji, które przenoszą informacje pomiędzy komórkami nerwowymi. Warto jak najwcześniej przyzwyczaić dziecko do neutralnego smaku wody, gdyż dzięki temu dziecko przyszłości w pierwszej kolejności sięgnie właśnie po nią, by zaspokoić pragnienie. Zadbajmy, aby dziecko miało do niej stały dostęp.

Oczywiście zdrowy tryb życia nie opiera się tylko na jedzeniu. Trzeba zadbać o ruch naszych dzieci. Wychodźmy na spacery, organizujmy zabawy ruchowe.

Ruch to zdrowie zwłaszcza w połączeniu ze zdrowym posiłkiem.

Literatura:
1.    „Znaczenie prawidłowego żywienia w wieku przedszkolnym”, Regina Wierzejska.
2.    „Jak kształtować pozytywne nawyki żywieniowe ?” Wychowanie w przedszkolu nr 8/2010.
3.    „W kuchni przedszkolaka” w Wychowanie w przedszkolu nr 9/2012.
4.   „Zasady prawidłowego żywienia dzieci przedszkolnych” Katarzyna Wolnicka, Anna Taraszewska

Opracowała: Katarzyna Szatkiewicz