Jesie\u0144 i zima to pory roku, gdy nasz organizm jest bardziej ni\u017c zwykle podatny na spadek odporno\u015bci, brak witalno\u015bci i s\u0142abe samopoczucie. Zimno i du\u017ca wilgo\u0107 powietrza wych\u0142adza nasz organizm, potrzebujemy wi\u0119cej energii, \u017ceby go ogrza\u0107. To, czy zdo\u0142amy obroni\u0107 si\u0119 przed infekcj\u0105, zale\u017cy w du\u017cym stopniu od odpowiedniej diety. Wa\u017cne jest zwi\u0119kszenie ilo\u015bci gotowanych posi\u0142k\u00f3w w ci\u0105gu dnia, co pomo\u017ce zachowa\u0107 energi\u0119 i ciep\u0142o w organizmie. Najlepiej zjada\u0107 4-5 posi\u0142k\u00f3w dziennie \u2013 co 3-4 godziny. W tym czasie zdecydowanie warto postawi\u0107 na ciep\u0142e \u015bniadanie, kt\u00f3re zapewni nam ciep\u0142o na pierwsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dnia. Mo\u017ce to by\u0107 na przyk\u0142ad gotowana owsianka z bakaliami czy kasza jaglana z jab\u0142kiem i cynamonem. Tradycyjne kanapki z w\u0119dlin\u0105 lub serem nie tylko nie rozgrzej\u0105 organizmu, ale dodatkowo powoduj\u0105 zwi\u0119kszenie wydzielania \u015bluzu, np. w postaci kataru. Do silnie \u015bluzotw\u00f3rczych produkt\u00f3w zalicza si\u0119 nabia\u0142 w du\u017cej ilo\u015bci, produkty z bia\u0142ej m\u0105ki i produkty z bia\u0142ym cukrem. Cukier jest najwi\u0119kszym \u201czjadaczem\u201d witamin i mikroelement\u00f3w w naszym organizmie, kt\u00f3re s\u0105 niezb\u0119dne do aktywno\u015bci uk\u0142adu immunologicznego. Nie tylko \u015bniadanie powinno by\u0107 ciep\u0142e: warto zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 posi\u0142k\u00f3w przygotowa\u0107 przez d\u0142u\u017csze gotowanie, pieczenie, duszenie. Zupy gotujemy ze \u015bwie\u017cych warzyw sezonowych, unikaj\u0105c mro\u017conek, wzbogacaj\u0105c je kaszami. Potrawy doprawiamy zio\u0142ami i przyprawami, np. tymiankiem, oregano, kminkiem, kozieradk\u0105, kurkum\u0105, imbirem, cynamonem. Stosowanie przypraw poprawia strawno\u015b\u0107 pokarmu i wzmacnia odporno\u015b\u0107. Je\u017celi chodzi o zbo\u017ca bogate m.in w minera\u0142y reguluj\u0105ce odporno\u015b\u0107 cynk, \u017celazo, magnez, najbardziej odpowiedni na jesie\u0144 jest j\u0119czmie\u0144: w postaci p\u0142atk\u00f3w, p\u0119czaku czy drobnej kaszy. Dla os\u00f3b z wzmo\u017conym wydzielaniem \u015bluzu (np. zmagaj\u0105cych si\u0119 z katarem), polecana jest szczeg\u00f3lnie kasza jaglana, kt\u00f3ra osusza i rozgrzewa, jak i ry\u017c br\u0105zowy, ale z dodatkiem cynamonu lub kurkumy. Silnie rozgrzewaj\u0105ce w\u0142a\u015bciwo\u015bci ma kasza gryczana.<\/p>\n
W porze jesienno zimowej zalecana jest te\u017c wi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 kwas\u00f3w t\u0142uszczowych omega 3; zawiera je np. oliwa z oliwek z pierwszego t\u0142oczenia czy nieoczyszczony olej lniany, nasiona (pestki dyni, s\u0142onecznik, sezam) orzechy i migda\u0142y, kt\u00f3re dodatkowo s\u0105 bogatym \u017ar\u00f3d\u0142em mikro- i makroelement\u00f3w.Chroni\u0105c sw\u00f3j organizm przed zmarzni\u0119ciem, nale\u017cy w potrawach uwzgl\u0119dnia\u0107 takie warzywa jak dynia, rzepa, kalarepka, seler, cebula, por, czosnek, warzywa str\u0105czkowe. W okresie jesienno-zimowym ograniczamy spo\u017cycie surowych owoc\u00f3w i warzyw! Szczeg\u00f3lnie nale\u017cy unika\u0107 cytrus\u00f3w \u2013 mimo, \u017ce zawieraj\u0105 witamin\u0119 C, nie s\u0105 korzystne w naszej sferze klimatycznej ze wzgl\u0119du na silne dzia\u0142anie wych\u0142adzaj\u0105ce. Cytrusy warto zamieni\u0107 na sezonowe owoce (lub ich przetwory) z naszej strefy klimatycznej, takie jak: \u017curawina, owoc z dzikiej r\u00f3\u017cy, jab\u0142ka, gruszki oraz nasiona i orzechy suszone. Podczas zimnych dni wskazane jest dostarczanie energii z ryb, mi\u0119sa pieczonego lub duszonego w zio\u0142ach. Jednak nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce niekorzystnie wp\u0142ywaj\u0105 na nasz organizm w\u0119dliny, ze wzgl\u0119du na du\u017c\u0105 zawarto\u015b\u0107 soli i substancji chemicznych.<\/p>\n
Opr\u00f3cz diety trzeba pami\u0119ta\u0107 o odpowiednim ubiorze \u2013 takim, kt\u00f3ry nie dopu\u015bci ani do wych\u0142odzenia, ani do przegrzania organizmu. Wa\u017cne jest r\u00f3wnie\u017c, by pomieszczenia, w kt\u00f3rych pracujemy i odpoczywamy, mia\u0142y odpowiedni\u0105 temperatur\u0119 (ok.20 stopni Celsjusza) i wilgotno\u015b\u0107 powietrza. Przy ogrzewaniu centralnym trudno utrzyma\u0107 odpowiedni\u0105 wilgotno\u015b\u0107 \u2013 pomaga po\u0142o\u017cenie na grzejniki wilgotnych r\u0119cznik\u00f3w, zamoczonych w czystej wodzie. Pomieszczenia, w kt\u00f3rych przebywamy, nale\u017cy tak\u017ce kilka razy dziennie wietrzy\u0107. Uk\u0142ad immunologiczny, nerwowy i hormonalny tworz\u0105 integraln\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107, przekazywane bod\u017ace neuronalno-hormonalne kszta\u0142tuj\u0105 nasz\u0105 odporno\u015b\u0107. Wszystkie te trzy uk\u0142ady harmonijnie wsp\u00f3\u0142graj\u0105 w trakcie snu. Dochodzi wtedy do ich regeneracji, a tym samym \u2013 do wzmocnienia odporno\u015bci. Sen musi trwa\u0107 co najmniej osiem godzin, bez wzgl\u0119du na por\u0119 roku. Powinno si\u0119 spa\u0107 w wywietrzonym pokoju lub, o ile nie jest zbyt zimno, przy otwartym lub lekko uchylonym oknie. Nie spos\u00f3b pomin\u0105\u0107 tak\u017ce codziennej aktywno\u015bci fizycznej. Zalecane s\u0105 codzienne spacery na \u015bwie\u017cym powietrzu, mimo tego, \u017ce aura nie jest tak zach\u0119caj\u0105ca jak w okresie wiosenno-letnim. Zadbajmy o to, by sp\u0119dza\u0107 cho\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 czasu wolnego na dworze. Wsp\u00f3lne spacery mo\u017cna urozmaica\u0107 innymi formami aktywno\u015bci, takimi jak zabawy i gry plenerowe.Przy deszczowej i bardzo zimnej pogodzie nale\u017cy regularnie \u0107wiczy\u0107 w wywietrzonym pomieszczeniu. Po \u0107wiczeniach w zamkni\u0119tym, przegrzanym pomieszczeniu dodatkowo nara\u017camy si\u0119 na nag\u0142e zmiany temperatury, co negatywnie wp\u0142ywa na uk\u0142ad immunologiczny. Pami\u0119tajmy, \u017ce jeste\u015bmy integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 przyrody \u2013 dlatego powinni\u015bmy wsp\u00f3\u0142gra\u0107 z porami roku poprzez odpowiednie od\u017cywianie, zachowanie rytm\u00f3w biologicznych oraz aktywno\u015b\u0107 fizyczn\u0105 na \u0142onie natury.<\/p>\n
Aneta Cinka<\/p>\n
Literatura:<\/p>\n
1.\u201eZnaczenie prawid\u0142owego \u017cywienia w wieku przedszkolnym\u201d, Regina Wierzejska<\/p>\n
2,,.Dba\u0142o\u015b\u0107 o prawid\u0142owy rozw\u00f3j psychomotoryczny dziecka” , Celestyna Grzywniak. \u2013 Krak\u00f3w : Wydaw. \u201eScriptum\u201d Tomasz Sekunda, 2013. \u2013 S. 53-58 : Znaczenie ruchu w rozwoju psychomotorycznym dziecka i zdrowiu cz\u0142owieka<\/p>\n
3.\u201eDzieci, sport, pasja. czyli wychowanie przez sport”, Marek Szwedzki. \u2013 \u0141\u00f3d\u017c : OSDW Azymut, [2013]. \u2013 S. 55-100 : Higieniczny tryb \u017cycia<\/p>\n
4.,,Edukacja zdrowotna” ,<\/em><\/strong> Barbara Woynarowska ; Warszawa : Wydaw. Naukowe PWN, 2007<\/p>\n 5.\u201ePedagodzy wobec warto\u015bci zdrowia” ,<\/em><\/strong> Anna Gawe\u0142. \u2013 Krak\u00f3w : Wydaw. Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, 2003<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Jesie\u0144 i zima to pory roku, gdy nasz organizm jest bardziej ni\u017c zwykle podatny na[…]<\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,21],"tags":[],"class_list":["post-9684","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aktualnosci","category-kuchcikowo"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pm4-gorzow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9684","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pm4-gorzow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pm4-gorzow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pm4-gorzow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/16"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pm4-gorzow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9684"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pm4-gorzow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9684\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":55463,"href":"https:\/\/pm4-gorzow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9684\/revisions\/55463"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pm4-gorzow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9684"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pm4-gorzow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9684"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pm4-gorzow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9684"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}