Nie ma procesu wychowania bez nagrody i kary. Doro\u015bli cz\u0119sto nie\u015bwiadomie pope\u0142niaj\u0105 b\u0142\u0119dy w tym zakresie. Najcz\u0119\u015bciej w post\u0119powaniu z dzie\u0107mi kierujemy si\u0119 intuicj\u0105, korzystaj\u0105c z kar i nagr\u00f3d stosowanych przez naszych rodzic\u00f3w. Czy nale\u017cy pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 karami i nagrodami w wychowaniu dzieci? \u017beby udzieli\u0107 odpowiedzi na to pytanie, nale\u017ca\u0142oby przeanalizowa\u0107 ich skuteczno\u015b\u0107 oraz sprawdzi\u0107, czy wywo\u0142uj\u0105 oczekiwane i po\u017c\u0105dane zmiany w zachowaniu dziecka. \u017beby nagroda i kara by\u0142y \u015brodkiem wychowawczym, musz\u0105 odnie\u015b\u0107 oczekiwany skutek.<\/p>\n
O sposobie ukarania dziecka ma decydowa\u0107 stopie\u0144 przewinienia, okoliczno\u015bci, w jakich zdarzenie nast\u0105pi\u0142o, i wiek dziecka. Ponadto przed zastosowaniem kary nale\u017cy wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 charakter dziecka, stopie\u0144 jego wra\u017cliwo\u015bci, jak r\u00f3wnie\u017c cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 wyst\u0119powania niew\u0142a\u015bciwych zachowa\u0144. Dziecko, kt\u00f3re ma by\u0107 ukarane, musi wiedzie\u0107, za co i dlaczego. Kara b\u0119dzie skuteczna tylko wtedy, gdy dziecko b\u0119dzie mia\u0142o odczucie, \u017ce zosta\u0142o ukarane sprawiedliwie i b\u0119dzie wiedzia\u0142o, jakiej zmiany w jego zachowaniu doros\u0142y oczekuje. Wymierzaj\u0105c dziecku kar\u0119, trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce jej skuteczno\u015b\u0107 zale\u017cy r\u00f3wnie\u017c od czasu. Kara nie mo\u017ce by\u0107 odroczona w czasie, lecz powinna by\u0107 zastosowana zaraz po przewinieniu. Nie mo\u017cna jej te\u017c wymierza\u0107 pod wp\u0142ywem gniewu i z\u0142o\u015bci, gdy\u017c emocje s\u0105 zawsze z\u0142ym doradc\u0105. Przyczyniaj\u0105 si\u0119 do braku obiektywizmu i nie sprzyjaj\u0105 przeanalizowaniu przyczyny przewinienia. Podczas zdenerwowania, a wi\u0119c b\u0119d\u0105c w stanie pobudzenia emocjonalnego, widzimy skutek i nie dajemy dziecku szansy na wyja\u015bnienie i wyt\u0142umaczenie si\u0119 z niew\u0142a\u015bciwego zachowania. Kara wymierzona w z\u0142o\u015bci jest najcz\u0119\u015bciej bardzo surowa i wywo\u0142uje u dziecka strach, podczas kt\u00f3rego skupia si\u0119 ono nie na przewinieniu, ale na karze. Karze musi zawsze towarzyszy\u0107 ukazanie mo\u017cliwo\u015bci poprawy. W przeciwnym razie mo\u017ce doj\u015b\u0107 do zachowa\u0144 agresywnych. Ponadto dziecko b\u0119dzie mia\u0142o negatywny stosunek do osoby wymierzaj\u0105cej kar\u0119. Z karaniem wi\u0105\u017ce si\u0119 r\u00f3wnie\u017c poczucie winy. Dziecko, kt\u00f3re post\u0105pi \u017ale, najcz\u0119\u015bciej \u017ca\u0142uje tego, co zrobi\u0142o. Je\u017celi uznaje normy ustalone przez doros\u0142ych, w\u00f3wczas kary stosowane przez nich za przekroczenie zasad s\u0105 bardziej skuteczne. Je\u017celi dziecko nie rozumie stawianych przez doros\u0142ych granic (ogranicze\u0144), kary s\u0105 ma\u0142o skuteczne. Skuteczno\u015b\u0107 kary zale\u017cy r\u00f3wnie\u017c od autorytetu osoby karz\u0105cej w oczach dziecka. Je\u017celi osoba wymierzaj\u0105ca kar\u0119 cieszy si\u0119 autorytetem i uznawana jest przez dziecko za osob\u0119 sprawiedliw\u0105, zapewne b\u0119dzie \u017ca\u0142owa\u0142o ono swojego zachowania i do\u0142o\u017cy stara\u0144, aby wi\u0119cej danego czynu nie pope\u0142nia\u0107. Je\u017celi natomiast osoba karz\u0105ca nie cieszy si\u0119 autorytetem u dziecka, to kara mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 u niego agresj\u0119 i ch\u0119\u0107 zrobienia karz\u0105cemu na z\u0142o\u015b\u0107.Nale\u017cy unika\u0107 stosowania stale tych samych kar, gdy\u017c przestaj\u0105 mie\u0107 dla dziecka znaczenie. Szczeg\u00f3lnie szkodliwe jest stosowanie kar cielesnych, nadmiernie surowych. W przypadku dzieci nadpobudliwych i agresywnych stosowanie takich kar powoduje bunt, up\u00f3r, przekor\u0119, co w konsekwencji prowadzi do zerwania wi\u0119zi uczuciowych z doros\u0142ym. Natomiast dzieci mniej wra\u017cliwe nie przejmuj\u0105 si\u0119 stosowanymi karami, bo zd\u0105\u017cy\u0142y si\u0119 ju\u017c do nich przyzwyczai\u0107 \u2013 w\u00f3wczas trac\u0105 one sens.<\/p>\n
By nagroda wp\u0142ywa\u0142a dodatnio na rozw\u00f3j osobowo\u015bci i wychowanie, musi spe\u0142nia\u0107 pewne warunki. Po pierwsze, gdy nagrodzona osoba faktycznie na wyr\u00f3\u017cnienie zas\u0142u\u017cy\u0142a (nagroda za dodatkowy wysi\u0142ek), a po drugie, gdy nagroda motywuje do dalszego dzia\u0142ania. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce nagroda mo\u017ce by\u0107 celem samym w sobie, a nie bod\u017acem do dzia\u0142ania. Dlatego nale\u017cy zapobiega\u0107 motywacji dzia\u0142ania nastawionej na nagrod\u0119. Mamy wiele rodzaj\u00f3w nagr\u00f3d, kt\u00f3re mo\u017cna stosowa\u0107 wobec dzieci:<\/p>\n
-Nagradzanie pochwa\u0142\u0105 i uznaniem-s\u0142owna aprobata post\u0119powania dziecka, u\u015bmiech, rado\u015b\u0107, g\u0142o\u015bne wyra\u017canie uznania wobec innych os\u00f3b, wyra\u017cenie podziwu, pog\u0142askanie po g\u0142owie, przytulenie. Pami\u0119ta\u0107 jednak nale\u017cy o tym, \u017ce pochwa\u0142a i uznanie powinny by\u0107 proporcjonalne do w\u0142o\u017conego wysi\u0142ku i ch\u0119ci. Wtedy odnios\u0105 oczekiwany skutek.<\/p>\n
-Sprawianie dziecku przyjemno\u015bci \u2013 wsp\u00f3lna z rodzicami wycieczka rowerowa, wyj\u015bcie do kina, zgoda na spotkanie z kole\u017cankami i kolegami, zaproszenie kolegi do domu i wsp\u00f3lna gra w gr\u0119 planszow\u0105.<\/p>\n
-Obdarzanie uwag\u0105 i zaufaniem \u2013 dziecko ma poczucie w\u0142asnej warto\u015bci i odczuwa rado\u015b\u0107 z pozornej, ale upragnionej wolno\u015bci oraz poczucia doros\u0142o\u015bci. Zaufanie ma wysokie walory wychowawcze, gdy\u017c polega na zmniejszeniu kontroli nad tym, co dziecko robi, z kim i czym si\u0119 bawi.<\/p>\n
-Wsp\u00f3lne z rodzicami sp\u0119dzanie wolnego czasu \u2013 wyj\u015bcie do teatru, kina, na koncert lub do muzeum.<\/p>\n
-Nagrody rzeczowe \u2013 to te\u017c pochwa\u0142a, tylko wyra\u017cona poprzez symboliczny upominek (nale\u017cy unika\u0107 drogich prezent\u00f3w), np. maskotk\u0119, ksi\u0105\u017ck\u0119, gr\u0119, zabawk\u0119, itp. Nagroda powinna by\u0107 wr\u0119czona za konkretne zachowanie, dzia\u0142alno\u015b\u0107.<\/p>\n
Poprawnie stosowane kary i nagrody powinny s\u0142u\u017cy\u0107 nam, doros\u0142ym, do osi\u0105gania zamierzonych cel\u00f3w wychowawczych. Stanowi\u0105 one narz\u0119dzia, dzi\u0119ki kt\u00f3rym mo\u017cemy zmieni\u0107 na lepsze dzieci\u0119ce zachowania, a znaj\u0105c ich skuteczno\u015b\u0107, mo\u017cemy wspomaga\u0107 prawid\u0142owy rozw\u00f3j dziecka.<\/p>\n
Literatura:<\/p>\n
1.Jundzi\u0142\u0142 Irena : Nagrody i kary w wychowaniu. – Warszawa : „Nasza Ksi\u0119garnia”, 1986<\/p>\n
2.Kami\u0144ski Aleksander : Nagrody i kary \/\/ W : Encyklopedia pedagogiczna \/ pod red. Wojciecha Pomyka\u0142o. – Warszawa : Fundacja Innowacja, 1993. – S. 405-408<\/p>\n
3.Dawlud Wanda : Kary i nagrody w wychowaniu \/\/ Edukacja i Dialog. \u2013 2002, nr 7, s. 61-65<\/p>\n
4.Marczewska Maria : Czy kary s\u0105 koniecznym sk\u0142adnikiem wychowania? \/\/ Wychowanie na co Dzie\u0144. \u2013 2001, nr 9, s. 18-20<\/p>\n
Opracowa\u0142a<\/p>\n
Aneta Cinka<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nie ma procesu wychowania bez nagrody i kary. Doro\u015bli cz\u0119sto nie\u015bwiadomie pope\u0142niaj\u0105 b\u0142\u0119dy w tym[…]<\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-7777","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kto-czyta-nie-bladzi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pm4-gorzow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7777","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pm4-gorzow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pm4-gorzow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pm4-gorzow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/16"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pm4-gorzow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7777"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pm4-gorzow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7777\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":55524,"href":"https:\/\/pm4-gorzow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7777\/revisions\/55524"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pm4-gorzow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7777"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pm4-gorzow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7777"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pm4-gorzow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7777"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}