Okres przedszkolny to czas intensywnego kszta\u0142towania si\u0119 mowy dziecka nazywany okresem swoistej mowy dzieci\u0119cej. Rozwija si\u0119 w tym okresie sprawno\u015b\u0107 aparatu artykulacyjnego pozwalaj\u0105ca opanowa\u0107 dziecku coraz to nowe umiej\u0119tno\u015bci w zakresie fonetyki j\u0119zyka. Kszta\u0142tuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c s\u0142uch fonematyczny, kt\u00f3ry umo\u017cliwia precyzyjne, s\u0142uchowe r\u00f3\u017cnicowanie d\u017awi\u0119k\u00f3w mowy. Wykszta\u0142ca si\u0119 te\u017c umiej\u0119tno\u015b\u0107 analizowania i syntetyzowania wyraz\u00f3w jako jedna z podstawowych umiej\u0119tno\u015bci niezb\u0119dnych do podj\u0119cia nauki szkolnej.<\/p>\n
Dziecko 3-letnie<\/strong> zwykle dobrze rozumie mow\u0119, do\u015b\u0107 swobodnie pos\u0142uguje si\u0119 zdaniami, potrafi porozumie\u0107 si\u0119 z otoczeniem. Spe\u0142nia polecenia. M\u00f3wi ch\u0119tnie i du\u017co. Opowiada o tym, co w tej chwili widzi, \u201emy\u015bli g\u0142o\u015bno\u201d m\u00f3wi\u0105c tak\u017ce do siebie. Jego mowa jest ju\u017c w pewnym stopniu ukszta\u0142towana. Nie znaczy to jednak, \u017ce jest pozbawiona b\u0142\u0119d\u00f3w, i \u017ce jej rozw\u00f3j nie odbywa si\u0119 w dalszym ci\u0105gu. W tym wieku dziecko powinno wypowiada\u0107 nast\u0119puj\u0105ce g\u0142oski: oraz wszystkie samog\u0142oski, w tym r\u00f3wnie\u017c samog\u0142oski nosowe: \u0105, \u0119 chocia\u017c dziecko ma prawo jeszcze zamienia\u0107: Jest to zwi\u0105zane z niewykszta\u0142con\u0105 sprawno\u015bci\u0105 aparatu artykulacyjnego. Pod koniec tego okresu mog\u0105 pojawia\u0107 si\u0119 ju\u017c g\u0142oski s, z, c, dz a nawet sz, \u017c, cz, d\u017a oraz r. Wymienione g\u0142oski nie zawsze s\u0105 pe\u0142nowarto\u015bciowe, a czasem zast\u0119powane innymi, \u0142atwiejszymi g\u0142oskami, np.: Dziecko 4-letnie<\/strong> rozumie i wykonuje nasze polecenia, tak\u017ce i te kt\u00f3re zawieraj\u0105 przyimki: na, pod, do, w, przed, za, obok, itp. Potrafi m\u00f3wi\u0107 o przesz\u0142o\u015bci i przysz\u0142o\u015bci. Umie opowiedzie\u0107 proste zdarzenie a nawet kr\u00f3tk\u0105 bajk\u0119. Zadaje bardzo du\u017co pyta\u0144, co \u015bwiadczy o jego ciekawo\u015bci poznawczej. Samodzielnie tworzy nowe wyrazy, tzw. neologizmy, np. skleparka. Bawi\u0105 one doros\u0142ych, ale nie powinny by\u0107 utrwalane. Zawsze po takiej wypowiedzi trzeba poda\u0107 dziecku prawid\u0142ow\u0105 nazw\u0119. W wypowiedziach 4-latka jest jeszcze du\u017co agramatyzm\u00f3w, ale pojawia si\u0119 zaciekawienie poprawno\u015bci\u0105 j\u0119zykow\u0105. Dziecko w tym wieku powinno wybrzmiewa\u0107 twardo g\u0142oski s, z c, dz. Nieprawid\u0142owo\u015bci\u0105 jest zamiana ich na \u015b, \u017a, d, d\u017a. Pojawia si\u0119 g\u0142oska r, chocia\u017c jej op\u00f3\u017anienie nie powinno jeszcze niepokoi\u0107. G\u0142oski sz, \u017c, cz, d\u017c, ma prawo zamienia\u0107 na s, z, c, dz. Niepoprawna jest wymowa mi\u0119dzyz\u0119bowa g\u0142osek s, z, c, dz, jak r\u00f3wnie\u017c gard\u0142owe wybrzmiewanie g\u0142oski r. Taka artykulacja powinna by\u0107 korygowana przez logoped\u0119, nie ust\u0105pi samoistnie, nie jest to cecha wymowy dzieci\u0119cej.<\/p>\n Dziecko 5-letnie<\/strong> ch\u0119tnie opowiada o przebiegu jakiego\u015b wydarzenia. W okresie swoistej mowie dzieci\u0119cej (3-7 rok \u017cycia) spotka\u0107 mo\u017cna wiele zjawisk j\u0119zykowych, kt\u00f3re stanowi\u0105 prawid\u0142owo\u015b\u0107 rozwojow\u0105 tego okresu, lecz r\u00f3wnie\u017c zaobserwowa\u0107 mo\u017cna i zjawiska niepo\u017c\u0105dane. Zaliczy\u0107 do nich nale\u017cy: deformacje wymawiania g\u0142osek oraz zjawiska elizji i substytucji. Rozw\u00f3j mowy nie u wszystkich dzieci przebiega jednakowo: u jednych szybciej, i te dzieci zaczynaj\u0105 m\u00f3wi\u0107 wcze\u015bniej, u innych za\u015b wolniej, co przejawia si\u0119 p\u00f3\u017aniejszymi pocz\u0105tkami mowy i wolniejszym przyswajaniem sobie wymowy pewnych g\u0142osek. R\u00f3\u017cna mo\u017ce by\u0107 kolejno\u015b\u0107 pojawiania si\u0119 poszczeg\u00f3lnych g\u0142osek w trakcie rozwoju mowy. Stopie\u0144 rozwoju mowy w danym momencie zale\u017cy od r\u00f3\u017cnych czynnik\u00f3w. Do najwa\u017cniejszych nale\u017c\u0105 psychofizyczny rozw\u00f3j dziecka oraz wp\u0142yw \u015brodowiska. M\u00f3wienie jest sprawno\u015bci\u0105, kt\u00f3rej trzeba si\u0119 uczy\u0107, tak jak wszelkich innych sprawno\u015bci. Jest to mo\u017cliwe dzi\u0119ki sukcesywnemu dojrzewaniu r\u00f3\u017cnych organ\u00f3w mowy. Po urodzeniu \u017caden z tych organ\u00f3w nie jest jeszcze gotowy do swych czynno\u015bci. Mowa wytwarza si\u0119 dzi\u0119ki skoordynowanej aktywno\u015bci muskulatury j\u0119zyka, warg, gard\u0142a, podniebienia, krtani i p\u0142uc. Przedstawiony wy\u017cej rozw\u00f3j mowy post\u0119puje r\u00f3wnolegle z rozwojem motoryki narz\u0105d\u00f3w artykulacyjnych. Dziecko \u0107wiczy narz\u0105dy artykulacyjne poprzez czynno\u015bci ssania, po\u0142ykania, \u017cucia. W ten spos\u00f3b j\u0119zyk przygotowuje si\u0119 do wymowy g\u0142osek. Najtrudniejsze g\u0142oski: sz, \u017c, cz, d\u017c oraz r wymagaj\u0105 dodatkowych precyzyjnych ruch\u00f3w, np. uniesienie j\u0119zyka, ruchy wibracyjne. Prawid\u0142owa artykulacja g\u0142osek warunkuje rozw\u00f3j mowy dziecka. Do rozwoju i koordynacji poszczeg\u00f3lnych cz\u0119\u015bci wchodz\u0105cych w sk\u0142ad skomplikowanego narz\u0105du mowy potrzebny jest odpowiedni okres i aktywne \u0107wiczenia.<\/p>\n Bibliografia : Opracowa\u0142a: Logopeda mgr Aneta Cinka<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Okres przedszkolny to czas intensywnego kszta\u0142towania si\u0119 mowy dziecka nazywany okresem swoistej mowy dzieci\u0119cej.<\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-760","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-logopedia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pm4-gorzow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/760","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pm4-gorzow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pm4-gorzow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pm4-gorzow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/16"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pm4-gorzow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=760"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pm4-gorzow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/760\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":55713,"href":"https:\/\/pm4-gorzow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/760\/revisions\/55713"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pm4-gorzow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=760"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pm4-gorzow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=760"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pm4-gorzow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=760"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nwargowe:-p,b,m
\noraz zmi\u0119kczone:-pi,bi,mi
\nwargowo-z\u0119bowe:-f,w,fi,wi
\n\u015brodkowoj\u0119zykowe,twardopodniebienne:-\u015b,\u017a,\u0107,d\u017a,\u0144,
\ntylnoj\u0119zykowe,mi\u0119kkopodniebienne:-k,g,h,ki,gi,hi
\nprzednioj\u0119zykowo-z\u0119bowe:-t,d,n
\nprzednioj\u0119zykowo-dzi\u0105s\u0142owe:-l,li<\/p>\n
\na na o,
\ne na a,
\ni na y.<\/p>\n
\nszko\u0142a- dziecko m\u00f3wi sko\u0142a (sz zast\u0119powane jest przez s)
\nkorona- dziecko m\u00f3wi kolona ( r zast\u0119powane jest przez l)
\nPowy\u017csze zjawisko artykulacyjne jest prawid\u0142owo\u015bci\u0105 fizjologiczn\u0105.<\/p>\n
\nW wypowiedziach uwzgl\u0119dnia kolejno\u015b\u0107 zdarze\u0144 oraz zale\u017cno\u015bci przyczynowo- -skutkow\u0105. Potrafi opisywa\u0107 przedmioty. Nieprawid\u0142owo\u015bci gramatyczne zanikaj\u0105. Dziecko zaczyna wymawia\u0107 sz, \u017c, cz d\u017c lub utrwala\u0107 ich wymow\u0119, je\u017celi pojawi\u0142y si\u0119 one w 4. roku \u017cycia. Ponadto g\u0142oska r powinna by\u0107 ju\u017c wymawiana prawid\u0142owo, ale cz\u0119sto pojawia si\u0119 dopiero w tym okresie.
\nUstalenie si\u0119 wymowy powinno by\u0107 zako\u0144czone do 6. roku \u017cycia, ale proces rozwoju komunikacji j\u0119zykowej nadal trwa. Wypowiedzi wzbogacaj\u0105 si\u0119 wraz ze zdobywaniem nowych do\u015bwiadcze\u0144 i rozszerzeniem wiedzy o nowe zjawiska otaczaj\u0105ce rzeczywisto\u015b\u0107.<\/p>\n
\nDemel G. Minimum logopedyczne nauczyciela przedszkola
\nToczyska B. Elementarne \u0107wiczenia dykcji
\nSachajska E. Uczymy poprawnej wymowy
\nStecko E. Wczesne rozpoznawanie i leczenie zaburze\u0144 mowy
\nKaczmarek L. Nasze dziecko uczy si\u0119 mowy<\/p>\n